Een boerderij op de hoek 84th street en Broadway in 1879.

Je kunt het je bijna niet voorstellen als je de twee vergelijkt. De onderstaande foto’s van het New York van honderden jaren geleden en de skyline van de metropool nu.

Waar de gebouwen van New York City bijna een soort berg vormen, met de hoogste in het midden van Lower Manhattan, waren de huidige stadsdelen Manhattan, The Bronx, Brooklyn, Queens, Staten Island in de 17de eeuw bijna zo plat als een dubbeltje, op de heuvels na.

Het was een en al boerenland, in het begin van de 17de eeuw. Nog voor dat Manhattan zijn beroemde schaakbordpatroon kreeg, het stratenpatroon met de avenues en streets.

De collectie van het Museum of the City of New York herbergt enkele prachtige foto’s die laten zien hoe het leven in New York City toen was. De site The Greatest Grid bevat tal van illustraties en foto’s van het heuvelachtige New York. De heuvels die verdwenen voor woningbouw en het huidige stratenpatroon.

Hieronder volgen zestien foto’s.


The Bowery, is het oudste stuk weg van Manhattan. Ooit was er een Nederlandse nederzetting, 1654. De Nederlanders noemden de plek de Bouwerij, een oude benaming van boerderij. Het verbond meerdere percelen, met aan de randen van de nederzetting het huidige Wall Street.


Toen heette New York nog New Amsterdam en was het een gebied met glooiende heuvels, bossen, boerderijen en grote huizen. De illustratie uit 1776 hieronder laat het gebied zien waar nu University Heights is, in the Bronx.

De aanval op Fort Washington in 1776 door de Britse marine.


Onderstaande illustratie uit 1862 laat een driehoekige boerderij zien in de Upper West Side, tijdens de Burgeroorlog. Hoge belastingen weerhielden landeigenaren ervan om te bouwen, zodoende bleef de echt explosieve groei van de stad uit tot 1880.

De kruising Broadway en Eighth Avenue, 1861.


Schapen liepen rond op wat nu het westen van Central Park is. Van 1860 tot 1934, toen de dieren werden verplaatst naar The Bronx en later naar Catskill Mountains.

Central Park 1864, door Pierre Martel.


De schapenboeren verplaatsen hun vee omdat ze bang waren dat arme New Yorkers na de grote depressie hun dieren zouden opeten.


Halverwege de 19de eeuw begon Manhattan met het uitgraven van de heuvels, zodoende verdwenen de boerderijen en het boerenland. Ze maakten plaats voor straten. Op de foto uit 1869, hieronder, een team dat bezig is met het uitgraven van de heuvels waar nu 8th Avenue ligt.

Foto: Het uitgraven van de heuvels om 8th Avenue aan te kunnen leggen, ca. 1869.

“Er komt een tijd dat het New York vol gebouwd is. Als al het graven en vullen klaar is. En het pittoreske, rotsachtige van het eiland veranderd is in rijen straten en stapels hoge gebouwen”, zei landschapsarchitect Frederick Law Olmsted toentertijd.

Foto: Brevoort Estate and Vicinity, tussen 54th en 55th Street. Vlakbij 1st Avenue, 1866. Bron: The Museum of the City of New York

Patrick en Mary Brennans boerderij, 1879, verdween rond 1900. Auteur Edgar Allan Poe huurde er ooit nog een kamer.

Foto: Brennan boerderij, op 84th street en Broadway, 1879. Bron Museum of The New-York Historical Society

De foto uit 1882 hieronder is genomen vanaf het dak van een huis van George Ehret, een succesvolle brouwer en een van de eerste rijke New Yorkers die verhuisde naar Prospect Hill (nu Carnegie Hall).

Foto: Uit de fotoserie van Peter Baab: Vanaf het dak van het huis van George Ehret aan Park Avenue en 94th Street, 1882–83. Bron : Peter Baab/Museum of the City of New York

Fotograaf Peter Baab fotografeerde wat hij noemde ‘de mars van de vooruitgang’. Nieuwe rijtjeshuizen en villa’s kwamen in de plek van oude fabrieken en boerderijen die daarvoor de Upper East Side te domineerden.

Foto: Uit de fotoserie van Peter Baab: Vanaf het dak van het huis van George Ehret aan Park Avenue en 94th Street, 1882–83. Bron: Peter Baab/Museum of the City of New York

Aan het einde van de 19de eeuw werd de stad meer en meer gedreven richting urbanisatie. Vee werd gezien als een bedreiging voor het imago van de rijken van de stad. Veel van de elite van de stad kochten – of namen – de boerderijen. De boerderijen waren toen nog in bezit van de lagere klassen.

Foto: De boerderij van Lenox, 1885. Bron: Museum of the City of New York

Ierse varkensboeren en Duitse tuinders, net als Afro-Amerikanen in Seneca Village, werkte en leefde op het land dat nu Central Park is. Om Central Park aan te leggen, werden hun huizen vernietigd, in 1860.


Op onderstaande foto uit 1890, op 94th Street, doorklieft de weg een heuvel vlak langs een boerderij.

Foto: Huizen aan Riverside Drive en 94th Street, 1890.

De opgewaardeerde straten trokken veel nieuwe bewoners aan in upper Manhattan. Binnen twee decennia vervingen appartementen de boerderijen. Onderstaande foto is uit 1898.

Foto: James Reuel Smith, blik over de zuidwesthoek van Amsterdam Avenue en 124th street, 1898.

Het stratenpatroon van New York werd steeds voller in de eerste jaren van de 20ste eeuw. Hoewel het patroon perfect was om huizenblokken te bouwen, ontdekten stadsnotabelen snel dat hun masterplan – en hoge grondprijzen – niet de beste oplossing was. Het gebrek aan ruimte en zonlicht begon al snel op te vallen.

Foto: De sloop van gebouwen in Manhattan, circa 1934-1938.

De stad schoof snel richting meer moderne stadsplanning met de bouw van de zogenoemde superblocks. Hiervoor moesten lagere gebouwen gesloopt worden en nieuwe, grotere appartementen voor in de plaats komen. Daartussen in, groene parken en parkjes. Maar New York City zal nooit meer zo groen zijn als in de tijd dat het nog van de Nederlanders was.

Foto: Luchtfoto van de zogenoemde superblocks in Lower East Side, 1952. Bron: Museum of the City of New York