De rente is inmiddels nog maar een kwart procent. Banken kregen voor 1000 miljard euro aan 3-jaars leningen. En de Europese Centrale Bank belooft in geval van nood obligaties op te kopen. Desondanks blijft de geldgroei in het eurogebied gering, is de inflatie zorgelijk veel lager dan de twee procent waarop de centrale bank mikt, neemt de liquiditeit in het financiële systeem gevaarlijk snel af en krijgen bedrijven al minder krediet. Wat kan de ECB verder nog doen? Vandaag vergaderen de ECB-bestuurders in Frankfurt over mogelijke stappen. Negatieve spaarrente ECB-president Mario Draghi heeft nog een aantal maatregelen achter de hand. Een daarvan is het verder verlagen van de depositorente. Dat is de 'spaarrente' die banken ontvangen als ze geld stallen bij de ECB. De depositorente was in 2008 nog 3 procent, maar staat na de verlagingen van de afgelopen jaren inmiddels op nul procent. Kan dat nog lager? Jawel, de ECB zou de depositorente negatief kunnen maken. Met een spaarrente van bijvoorbeeld -0,1 procent moeten banken betalen voor het stallen van hun geld bij de ECB. De depositorente wordt dan een soort bewaarvergoeding. Of anders gezegd: een straf op het inactief houden van euro's. Negatieve spaarrente klinkt behoorlijk onorthodox. En dat is het ook. Alleen Denemarken heeft er de afgelopen jaren mee geëxperimenteerd, in een poging om de koppeling van de Deense kroon aan de euro in stand te houden. (Meer over het Deense experiment hier (pdf)). Kredietverlening omhoog Maar toch overweegt de ECB deze stap serieus. Bij een negatieve deposito-rente wordt het voor banken kostbaar om geld stil weg te leggen bij de ECB. In theorie zullen ze er een andere bestemming voor zoeken: bijvoorbeeld uitlenen aan bedrijven met investeringsplannen of aan burgers die een huis willen kopen. De kredietverlening groeit en de Europese economie krijgt weer wat lucht. Bovendien zou negatieve depositorente de euro wat goedkoper kunnen maken. Toen in november bleek dat de ECB-bestuurders deze maatregel serieus bespraken, knalde de eurokoers omlaag. Een goedkopere euro maakt Europese export goedkoper en kan zo de economische groei aanzwengelen. De duiven in de bestuursraad van de ECB (lees: de zuidelijke bankpresidenten) zullen daarom een voorstel om de depositorente negatief te maken, van harte steunen. Zij vinden dat de centrale bank meer onorthodox beleid moet inzetten om de economie te stimuleren en deflatie te voorkomen. Gratis geldpakhuis Maar - en dat gebeurt niet vaak - ook de haviken (Duitsland, Nederland, Finland) zouden de maatregel toejuichen. Niet omdat negatieve depositorente onorthodox is, maar juist omdat het een terugkeer naar 'normaal' met zich meebrengt. Sinds de ECB in november de repo-rente die banken moeten betalen als ze geld lenen, verlaagde, is het verschil tussen de leen- en spaarrente nog maar een kwart procentpunt. Dat leidt tot de onnatuurlijke situatie dat banken de ECB als een vrijwel gratis geldpakhuis beschouwen. Leen een paar miljard teveel, stort een paar miljard terug, het kost toch bijna niks. De kluis van de ECB is de flexibele buffer van de Europese bankensector geworden. Onder normale omstandigheden, zouden banken die dienst inkopen bij andere banken. Voor de crisis gebruikten ze elkaar als pakhuis en buffer, door op de interbancaire geldmarkt aan en van elkaar te lenen en daarbij marktrentes te betalen. Discipline In die situatie hadden de banken een duidelijke prikkel om elkaar goed in de gaten te houden. Sparen bij een andere bank die op omvallen staat, wil niemand. Daarom waren de rentes die ze elkaar in rekening brachten een in principe een goede afspiegeling van de kwaliteit van de bankbalansen. De interbancaire markt had een disciplinerende werking en maakte het werk van de toezichthouder in theorie makkelijker. Bij normalisering van het monetaire beleid hoort een langzaam weer gezond wordende interbancaire markt. Negatieve depositorente kan er voor zorgen dat banken hun overtollige liquiditeiten weer bij elkaar gaan sparen. Haviken blij. En duiven blij. Wat wil Draghi nog meer? Benieuwd of hij vanmiddag deze stap al bekend gaat maken.

Foto iStockphoto

Het belangrijkste rentetarief van de Europese Centrale Bank is inmiddels nog maar een kwart procent. Wat kan de ECB verder nog doen om de economie van de eurozone te helpen? 

Commerciële banken kregen van de ECB al voor duizend miljard euro aan 3-jaars leningen. En de Europese Centrale Bank belooft in geval van nood obligaties op te kopen om rentestanden laag te houden. Toch gaat het niet goed met de kredietmachine in Europa.

De geldgroei in het eurogebied blijft gering, de inflatie zorgelijk veel lager dan de 2 procent waarop de centrale bank mikt, de liquiditeit in het financiële systeem neemt gevaarlijk snel af en bedrijven krijgen minder krediet.

Negatieve spaarrente

ECB-president Mario Draghi heeft nog een aantal maatregelen achter de hand. Een daarvan is het verder verlagen van de depositorente. Dat is de ‘spaarrente’ die banken ontvangen als ze geld stallen bij de ECB. De depositorente was in 2008 nog 3 procent, maar staat na de verlagingen van de afgelopen jaren inmiddels op nul procent. Kan dat nog lager?

Jawel, de ECB zou de depositorente negatief kunnen maken. Met een spaarrente van bijvoorbeeld -0,1 procent moeten banken betalen voor het stallen van hun geld bij de ECB. De depositorente wordt dan een soort bewaarvergoeding. Of anders gezegd: een straf op het inactief houden van euro’s.

Negatieve spaarrente klinkt behoorlijk onorthodox. En dat is het ook. Alleen Denemarken heeft er de afgelopen jaren mee geëxperimenteerd, in een poging om de koppeling van de Deense kroon aan de euro in stand te houden. (Meer over het Deense experiment hier (pdf)).

Kredietverlening omhoog

Maar toch overweegt de ECB deze stap serieus. Bij een negatieve deposito-rente wordt het voor banken kostbaar om geld stil weg te leggen bij de ECB. In theorie zullen ze er een andere bestemming voor zoeken: bijvoorbeeld uitlenen aan bedrijven met investeringsplannen of aan burgers die een huis willen kopen. De kredietverlening groeit en de Europese economie krijgt weer wat lucht.

Bovendien zou negatieve depositorente de euro wat goedkoper kunnen maken. Toen in november bleek dat de ECB-bestuurders deze maatregel serieus bespraken, knalde de eurokoers omlaag. Een goedkopere euro maakt Europese export goedkoper en kan zo de economische groei aanzwengelen.

De duiven in de bestuursraad van de ECB (lees: de zuidelijke bankpresidenten) zullen daarom een voorstel om de depositorente negatief te maken, van harte steunen. Zij vinden dat de centrale bank meer onorthodox beleid moet inzetten om de economie te stimuleren en deflatie te voorkomen.

Gratis geldpakhuis

Maar – en dat gebeurt niet vaak – ook de haviken (Duitsland,  Nederland, Finland) zouden de maatregel toejuichen. Niet omdat negatieve depositorente onorthodox is, maar juist omdat het een terugkeer naar ‘normaal’ met zich meebrengt.

Sinds de ECB in november de repo-rente die banken moeten betalen als ze geld lenen, verlaagde, is het verschil tussen de leen- en spaarrente nog maar een kwart procentpunt. Dat leidt tot de onnatuurlijke situatie dat banken de ECB als een vrijwel gratis geldpakhuis  beschouwen. Leen een paar miljard teveel, stort een paar miljard terug, het kost toch bijna niks. De kluis van de ECB is de flexibele buffer van de Europese bankensector geworden.

Onder normale omstandigheden, zouden banken die dienst inkopen bij andere banken. Voor de crisis gebruikten ze elkaar als pakhuis en buffer, door op de interbancaire geldmarkt aan en van elkaar te lenen en daarbij marktrentes te betalen.

1

Discipline

In die situatie hadden de banken een duidelijke prikkel om elkaar goed in de gaten te houden. Sparen bij een andere bank die op omvallen staat, wil niemand. Daarom waren de rentes die ze elkaar in rekening brachten een in principe een goede afspiegeling van  de kwaliteit van de bankbalansen. De interbancaire markt had een disciplinerende werking en maakte het werk van de toezichthouder in theorie makkelijker.

Bij normalisering van het monetaire beleid hoort een langzaam weer gezond wordende interbancaire markt. Negatieve depositorente kan er voor zorgen dat banken hun overtollige liquiditeiten weer bij elkaar gaan sparen.

Haviken blij. En duiven blij. Wat wil Draghi nog meer? Deze maand durfde hij het nog niet aan om de spaarrente negatief te maken. Alle rentetarieven bleven gelijk tijdens de januari-vergadering van de ECB. Misschien in februari?

Dit artikel is oorspronkelijk verschenen op z24.nl