ANALYSE – Televisiepresentator Tucker Carlson van Fox News groeide tijdens het presidentschap van Donald Trump uit tot een van de krachtigste stemmen van conservatief Amerika.

Carlson kreeg alle ruimte om dat te doen in het begeerde tijdslot van 20.00 uur, als opvolger van kijkcijferkanon Bill O’Reilly. In de zomer van 2017 vertrok O’Reilly noodgedwongen bij Fox, nadat bekend werd dat hij meerdere collega’s seksueel had geïntimideerd en in vele gevallen stilletjes – en voor meerdere miljoenen – de zaken had geschikt.

Wie is Tucker Carlson? Waarom is hij zo succesvol in Amerika? Vijf vragen over de controversiële opiniemaker met buitengewoon veel invloed op het politieke leven in de Verenigde Staten.


Wie is Tucker Carlson?

Tucker Carlson praat regelmatig op zijn show over de 'gevaren' van immigratie. Foto Fox News.
Tucker Carlson praat regelmatig op zijn show over de ‘gevaren’ van immigratie. Foto Fox News.

Tucker Carlson Tonight is een van de best bekeken shows op televisiezender Fox News. En daarmee een van de grootste politieke krachten in Amerika.

Tijdens het presidentschap van Donald Trump had Carlson, net zoals zijn collega Sean Hannity, met de onderwerpen in zijn show direct invloed op het beleid van het Witte Huis.

Na een uitzending in 2019 over een vermeende 'genocide' op witte boeren in Zuid-Afrika (een van de favoriete onderwerpen van witte supremacisten wereldwijd), spraken Trump en zijn minister van Buitenlandse Zaken hun zorgen uit over dit niet-bestaande fenomeen.

Momenteel wordt Carlson gezien als het nieuwe gezicht van deze venijnige vorm van Amerikaans conservatisme. Want met het verlies van Donald Trump in 2020 is de conservatieve beweging - en vooral de lucratieve conservatieve media-industrie - zijn belangrijkste boegbeeld kwijt.

Dagelijks trekt Carlson meer dan drie miljoen kijkers, en tijdens de Trump-jaren zelfs 4 miljoen kijkers. Hij presenteert ook een van de meest succesvolle shows ooit op de Amerikaanse televisie, en ook een van de meest racistische.

Avond na avond spuwt Carlson zijn gal over immigranten (die "Amerika viezer maken"), de elite in Washington DC, kritiek op coronamaatregelen, promoot hij antivax-standpunten en beschuldigt hij Democratische politici ervan Amerika kapot te willen maken.

Afgelopen maand riep Carlson ouders nog op leraren "in elkaar te slaan" als zij in de klas seksualiteit, gender of seks bespreken.

Opvallender nog is het feit dat Carlson regelmatig de zogenoemde 'omvolkingstheorie' aanhaalt (zelfs expliciet noemt). Het gaat om een idee dat witte supremacisten huldigen, waarin wordt gesteld dat tegenstanders van conservatief Amerika witte burgers willen vervangen met immigranten, om zo meer macht te krijgen.

In 2020 ontsloeg Fox News de belangrijkste redacteur van Tucker Carlson Tonight nadat The New York Times onthulde dat hij jarenlang racistische en vrouwonvriendelijke postte op online fora. In een vurig betoog op televisie beschuldigde Carlson de journalisten van de krant er toen van dat ze erop uit waren "een leven te vernietigen"

Met de tussentijdse verkiezingen voor zetels in het Huis van Afgevaardigen en de Senaat op de agenda, staat Amerika een verhitte en gepolariseerde zomer te wachten. Een zomer waarin Carlson veel invloed zal hebben op de manier waarop Amerikanen gaan stemmen.

2) Carlson geeft graag af op 'de elite'. Uit wat voor milieu komt hij zelf?

Avond na avond, dag na dag waarschuwt Tucker Carlson zijn kijkers: "Zij willen jou beheersen", "vernietigen", "het leven van jouw kinderen bepalen" en vooral willen "zij" macht. Wie "zij" zijn is iedere kijker duidelijk: de elite. De politici van de Democratische Partij en de rijken.

Na het analyseren van zo'n 1150 afleveringen van Tucker Carlson Tonight concludeerde The New York Times dat vrijwel ieder onderwerp dat wordt aangesneden geframed wordt als een complot van de 'heersende klasse' in Amerika. Toch maakt Carlson, populistische vechter voor de gewone Amerikaan, zelf deel uit van de elite die hij iedere avond verkettert.

De vader van Tucker McNear Swanson Carlson (1969) stond onder andere aan het hoofd van Amerikaanse omroep Voice of America en was ambassadeur op de Seychellen. Zijn stiefmoeder is een erfgenaam van magnetronmaaltijd-imperium Swanson. Carlson ging naar kostscholen, een elite universiteit en wilde CIA-agent worden, maar koos op aanraden van zijn vader het journalistenbestaan ("die nemen iedereen aan", was het advies van zijn vader).

Carlson heeft een geschat vermogen van meer dan 50 miljoen dollar, verdient zo'n 10 miljoen dollar per jaar en heeft een zomerhuis in de staat Maine. De televisiepresentator is in tegenstelling tot zijn kijker verre van gemiddeld. Carlson is met een zilveren lepel in de mond geboren en onderdeel van de elite die hij zegt te verachten.

Carlson verkettert graag leden van de elite in zijn uitzendingen. Zoals de zoon van president Hunter Biden, die volgens het conservatieve media-ecosysteem (de MAGA Cinematic Universe), een van de grootste criminelen in het land is. Waarom? Omdat hij de naam en positie van zijn vader misbruikt om lucratieve zakendeals en aanstellingen te krijgen in binnen- en buitenland.

Het is dezelfde Hunter Biden aan wie Carlson in 2014 een gunst vroeg, onthulde The Washington Post afgelopen week. Of deze man met zijn vele connecties, tot aan het Witte Huis toe, misschien kan helpen om de zoon van Carlson toegelaten te krijgen aan de prestigieuze universiteit Georgetown in Washington DC?

Het interessante aan de onthulling van The Washington Post over het vriendelijke contact tussen Hunter Biden en Carlson, is dat dit de Fox News-presentator allerminst zal schaden. Want hoe zwaar telt een 'partijdig' artikel van een 'liberale' krant nog in de gepolariseerde wereld van burgers die hun nieuws uit het 'MAGA cinematic universe' krijgen? Een plek waar de elites, zoals gepropageerd door Carlson, er altijd op uit zijn om de gewone burger te pakken.

Als je zelf profiteert van je contacten met well connected kennissen, is dat alleen maar fair, want 'zij' doen dat de hele tijd.

3) Waarom is Carlson zo populair?

Sinds de jaren zestig leven Amerikanen steeds meer gescheiden van elkaar in ideologische bubbels. De burgerrechtenbeweging, de politieke onrust rond Vietnam en rassenrellen splitsen de samenleving. Vanaf dat moment worden waarden en normen een politiek wapen om verkiezingen te winnen. Met succes.

Geloof, vuurwapens, abortus, vrouwen- en LGBTQ-rechten zijn allemaal onderwerpen geworden van een cultuuroorlog waarin het innemen van een standpunt Amerikanen meteen indeelt als Democraat of Republikein. En als vijand van de ander.

Omdat sinds de jaren tachtig televisiezenders niet meer bij wet verplicht zijn om politieke partijen, en tegenovergestelde politieke meningen, evenveel zendtijd te geven, ontstaan er mediaorganisaties die ideologisch hevig naar links en rechts hellen.

Maar vooral aan de rechterflank wordt een verdienmodel geboren dat uiterst lucratief is, het uitbuiten van de cultuuroorlog. Dat is te zien aan het succes van Amerikaanse talkradio tot aan zenders als Fox en One America News.

Televisiepresentatoren als Tucker Carlson gebruiken de cultuuroorlog om kijkers te trekken. Door ze boos te maken over de teloorgang van 'Amerikaanse waarden' blijven ze aan de buis geplakt. Zenders als Fox News slaan een slaatje uit de teleurstelling en terechte woede voor wat 'gemiddelde Amerikanen' meemaken.

De afgelopen veertig jaar werden 'Amerikaanse' banen geoutsourced, verdwenen de fabrieken uit dorpen en steden naar Mexico en China en verloor 'average Joe' zijn voetstuk als kostwinner. Hierdoor voelen veel Amerikanen zich achtergesteld.

Toen Donald Trump aan de macht kwam in 2017 en Carlson de felbegeerde zendtijd rond 20.00 uur kreeg, deed hij niet wat zijn collega en Sean Hannity deed bij Fox News. Carlson werd geen spreekbuis van de president.

Carlson putte uit wat Trump succesvol had gemaakt en maakte het zichzelf eigen: inspelen op de angst van witte Amerikanen voor de veranderende samenstelling van de bevolking. Dat is ook de kern van de cultuuroorlog die Amerikanen verdeelt.

Met dit onderwerp trekt Carlson iedere avond drie miljoen kijkers, en soms meer. Hij maakt zich elke keer weer druk over elites die proberen de demografische samenstelling van Amerika te veranderen om aan de macht te blijven. Hiermee is Carlson - al jarenlang - de luidste stem op de Amerikaanse televisie die de racistische 'omvolkingstheorie' propageert.

Deze 'theorie' vindt zijn oorsprong in Franse nationalistische en antisemitische kringen aan het begin van de twintigste eeuw, schrijft France24. Het is een begrip dat na de Tweede Wereldoorlog in zwang raakt onder neonazi's en rechtsextremisten. Rond 2010 duikt deze theorie steeds vaker online op, door het toenemende nationalisme in de nasleep van de financiële en eurocrises.

Met de opkomst van Donald Trump werd de omvolkingstheorie in de VS mainstream, legde hoogleraar communicatie Kurt Braddock van de American University in Washington uit aan Al Jazeera. "Trump gebruikte deed allerlei uitspraken die immigranten demoniseerden en eigenlijk echo's waren van de soort opvattingen die passen bij de omvolkingstheorie".

Carlson doet hetzelfde en geeft dus een grote en door veel mensen vertrouwde stem aan een racistische opvatting van witte supremacisten.

4) Hoe invloedrijk is Tucker Carlson?

Tucker Carlson in 2017 bij de conferentie Business Insider Ignition The Future of Media. Foto: Reuters
Tucker Carlson in 2017 bij de conferentie Business Insider Ignition The Future of Media. Foto: Reuters

Voor de meeste conservatieve Amerikanen is Fox News de nieuwsbron nummer een, blijkt uit onderzoek (meer links georiënteerde Amerikanen consumeren een breder palet aan media) en daarmee ook een krachtige bron die hun stemgedrag beïnvloedt.

In het post-Trump tijdperk wordt Carlson beschouwd als de ideologische leider van de Republikeinse partij. "Hij verkoopt een nieuw soort nationalistisch-populisme. En ik denk dat heel veel mensen momenteel naar hem kijken om hen te leiden", legde de conservatieve opinieleider Amanda Carpenter uit aan CNN.

De naam van Carlson valt niet geheel toevallig regelmatig, als er gesproken wordt over de presidentsverkiezingen in 2024. Hij zou volgens insiders binnen de Republikeinse partij een 'krachtige stem' zijn, schreef Politico al in 2020.

Als een reality ster president kan worden, waarom dan niet een televisiepresentator? Carlson heeft regelmatig zijn bewondering uitgesproken voor de Hongaarse premier Viktor Orbán. Diens leiderschapsstijl kan iets zeggen over hoe Carlson Amerika zou willen runnen als president.

Toen een schutter op 14 mei 2022 tien mensen doodschoot in een supermarkt in het plaatsje Buffalo in de staat New York, liet de dader van deze racistisch gemotiveerde moordpartij een online manifest achter waarin hij de 'omvolkingstheorie' aanhaalde als reden voor de aanslag.

De naam van de Fox News-presentator kwam niet voor in het 180 pagina's tellende document van de schutter. Maar experts en journalisten zien een overduidelijk een verband met Carlson. "Omdat hij het acceptabel heeft gemaakt om te praten over de omvolkingstheorie", vertelde mediaverslaggever David Folkenflik op radiozender NPR. "Als je kijkt naar wat witte supremacisten zeggen, dan zie je dat veel van hen Carlson bedanken voor het populariseren van hun opvattingen, en dan zeker deze theorie. Ik denk dat Carlson op twee manieren te maken heeft met de omvolkingstheorie. Hij heeft het heel vaak behandeld in zijn programma's en hij heeft ontzettend veel invloed op de door Trump gedomineerde tak van de Republikeinse partij."

Zelf ontkent Carlson enige invloed te hebben op dit soort racistische aanslagen. In de aflevering na de schietpartij schreef hij de motieven van de dader toe aan mentale problemen, meldde Variety. Volgens Carlson is het manifest van de Buffalo-schutter "niet links of rechts", maar "gestoord". De schutter schreef in de optiek van Carlson "als de psychiatrische patiënt die hij is: los van de realiteit, irrationeel en paranoïde".

Toch is het opmerkelijk dat in de dagen na de schietpartij Fox News maar weinig zendtijd wijdde aan de motieven van de schietpartij in Buffalo, merkte The Guardian op.

5) Waarom geeft Fox News Tucker Carlson alle ruimte?

Kritiek op de controversiële uitlatingen van Tucker Carlson klinkt al jaren. Fox News raakte de afgelopen jaren flink wat adverteerders kwijt (onder meer Disney en T-Mobile) die niet geassocieerd wilden worden met haatdragende en paranoïde uitspraken van Carlson. Toch lijkt hij too big to fail te zijn voor zijn broodheer Fox News (die meer verdient met kabelabonnementen dan met reclame).

Fox beloonde de presentator de afgelopen jaren met meer zendtijd en programma's zoals Tucker Carlson Today en documentairereeks Tucker Carlson Originals.

Want terwijl adverteerders wegliepen, trok Carlson met zijn programma's meer kijkers. Waarschijnlijk omdat ze zich steeds meer konden identificeren met de presentator, die wordt aangevallen door de betweterige 'woke' elites.

Amerika heeft een lange geschiedenis van populistische stemmen die tegen extreem rechts aanschuren. In de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw was dat Father Coughlin die vanuit zijn abdij in Royal Oaks dertig miljoen Amerikanen bereikte met zijn anti-semitische tirades en kritiek op de New Deal van toenmalig president Roosevelt. En rond de eeuwwisseling was er presidentskandidaat Pat Buchanan die sprak over een 'demografische apocalyps' in Amerika.

Het verschil tussen Carlson en de vele controversiële figuren die de Amerikaanse geschiedenis rijk is, is dat racistische opvattingen zich in het verleden maar beperkt vertaalden naar politieke macht en succes.

Het Amerika van nu is heel anders, schrijft The New York Times. Controversiële ideeën zoals de omvolkingstheorie zijn vehikels geworden waarmee de Republikeinse Partij de macht wil terugwinnen.

Lees ook: Melania Trump, de minst populaire First Lady ooit, zinspeelt op terugkeer naar Witte Huis: ‘Zeg nooit, nooit’