Het aantal huwelijken daalt, terwijl het aantal geregistreerde partnerschappen juist stijgt. Maar de verschillen tussen beide samenlevingsvormen zijn erg klein. Maakt het eigenlijk uit welke keuze je maakt?

In het huwelijksbootje stappen is nog altijd populairder dan een geregistreerd partnerschap aangaan. Maar het aantal partnerschappen zit wel in de lift: in 2013 vonden er 10 duizend registraties plaats, bijna 9 procent meer dan het jaar ervoor. Het aantal huwelijken daalde daarentegen met 0,9 procent naar circa 64.000.

Het geregistreerd partnerschap is in 1998 ingevoerd, als alternatief voor het traditionele huwelijk tussen man en vrouw. Mensen van hetzelfde geslacht konden toen nog niet met elkaar trouwen en op deze manier was het toch mogelijk een officiële verbintenis met elkaar aan te gaan, met daarbij horende rechten en plichten.

Ruim drie jaar later, in april 2001, werd het huwelijk ook opengesteld voor homoseksuele stellen. Toch is het geregistreerd partnerschap sindsdien blijven voortbestaan, naast het traditionele huwelijk. Deze samenlevingsvorm staat ook open voor heteroseksuele stellen.

Erkenning kind bij geregistreerd partnerschap

In april vorig jaar is een belangrijk verschil tussen het huwelijk en het geregistreerd partnerschap weggenomen. Voorheen moest een man die een geregistreerd partnerschap was aangegaan, een kind dat uit de relatie was geboren eerst erkennen voor hij officieel als vader kon worden aangemerkt. Nu gebeurt dat automatisch. Hij krijgt nu ook automatisch het gezag over het kind en zijn kind kan ook van hem erven.

Door deze wetsverandering blijven nog maar weinig verschillen tussen beide relatievormen over. In beide gevallen wordt de relatie vastgelegd bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, in aanwezigheid van getuigen.

Gehuwden en geregistreerd partners krijgen ook dezelfde rechten en plichten zodra de handtekening is gezet. Zo ben je in beide gevallen verplicht elkaar te voorzien in het levensonderhoud, word je automatisch erfgenaam van elkaar en mag je elkaars naam dragen.

Lees ook op Business Insider

Voor bepaalde belangrijke beslissingen, zoals de verkoop van het huis of een aankoop op aanbetaling heb je toestemming van je partner nodig. En mocht je in een rechtszaak verwikkeld raken, dan ben je niet verplicht om te getuigen tegen je partner of zijn naaste familie.

Partnerschapsvoorwaarden: verdeling bezit en schulden

Net als bij een huwelijk ontstaat door een geregistreerd partnerschap automatisch een gemeenschap van goederen. Dit betekent dat alle bezittingen en schulden van jullie samen zijn.

Maar net als bij een huwelijk kun je voorwaarden vastleggen, zodat je vermogen beschermd blijft als je uit elkaar gaat. Dit kan bijvoorbeeld verstandig zijn als je een eigen bedrijf hebt of een grote erfenis verwacht.

Verschil met huwelijk: beëindigen relatie

Toch zijn beide samenlevingsvormen niet helemaal gelijk. Het belangrijkste verschil zit in de beëindiging van de relatie. Dat proces kan bij een geregistreerd partnerschap veel eenvoudiger verlopen, want anders dan bij een huwelijk is een gang naar de rechter niet verplicht.

Hiervoor gelden wel twee voorwaarden: het besluit moet je samen nemen en je moet geen minderjarige kinderen hebben.

Voldoe je aan deze voorwaarden, dan kan ook een advocaat of notaris de registratie ontbinden. Hij moet dan een verklaring opstellen waarin beide partijen verklaren met wederzijds goedvinden de relatie te beëindigen. In de overeenkomst worden dan, net als bij een echtscheiding, alle zaken afgewikkeld, zoals de verdeling van de spullen en eventuele betaling van alimentatie.

Erkenning in het buitenland

Een tweede verschil is dat een geregistreerd partnerschap in veel landen niet wordt erkend. Woon je in het buitenland of heb je emigratieplannen, dan biedt een huwelijk meer zekerheid, bijvoorbeeld als je later van elkaar gaat erven.

Het derde verschil is meer cosmetisch van aard: bij het aangaan van een geregistreerd partnerschap ben je niet verplicht om elkaar het ja-woord te geven.

De verschillen tussen het huwelijk en een geregistreerd partnerschap zijn inmiddels zo klein, dat de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie het geregistreerd partnerschap graag zou willen afschaffen. Maar hieraan is vooralsnog geen gehoor gegeven.

Samenlevingscontract: afspraken over kosten, zorg, erven

Wil je de relatie met je partner officieel vastleggen, dan kun je ook kiezen voor een samenlevingscontract. Dit wordt vaak verward met het geregistreerd partnerschap, maar het zijn heel verschillende zaken.

In een samenlevingscontract maak je allerlei afspraken, over bijvoorbeeld de verdeling van de kosten voor het levensonderhoud en de zorg van de kinderen. Ook kun je vastleggen hoe de bezittingen worden verdeeld als jullie uit elkaar gaan en regelen dat je partner de gemeenschappelijke spullen mag houden als jij overlijdt.

Anders dan bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap worden partners met een samenlevingscontract niet automatisch elkaars erfgenamen. Ze moeten dat apart regelen, in een testament. Worden er kinderen geboren, dan is de man niet automatisch de vader: hij moet zijn kroost eerst erkennen. Ook ontstaat er niet automatisch een gemeenschap van goederen.

De procedure verschilt eveneens. Je kunt het contract door de notaris op papier laten zetten, maar mag dat ook zelf doen. In sommige situaties, zoals voor het ontvangen van partnerpensioen, is een notariële overeenkomst echter verplicht.

Ga je uit elkaar, dan is het proces bij een samenlevingsovereenkomst een stuk eenvoudiger: je mag dit zelf regelen. Er hoeft dus geen rechter of notaris aan te pas te komen. Je hebt hierna bovendien geen rechten en plichten meer naar elkaar, tenzij hierover in het contract afspraken zijn gemaakt.

Vrijstelling erfbelasting: gehuwd, partner, samenlevingscontract

Er kan ook verschil zitten in de erfbelasting die je bij het overlijden van je partner moet betalen. Gehuwden en geregistreerd partners krijgen een vrijstelling van 627.367 euro.

Heb je een samenlevingsovereenkomst, dan kom je voor dezelfde vrijstelling in aanmerking mits je minimaal een halfjaar op hetzelfde adres staat ingeschreven en ook minimaal zes maanden een notarieel samenlevingscontract hebt, dat voorziet in een wederzijdse zorgverplichting. Overlijdt je partner snel na ondertekening van de stukken, dan ben je dus veel meer erfbelasting verschuldigd.

Heb je geen samenlevingscontract, dan krijg je automatisch dezelfde vrijstelling als je minimaal vijf jaar op hetzelfde adres staat ingeschreven.

LAT-relatie

Heb je een LAT-relatie, dan is een samenlevingsovereenkomst geen optie. Maar wil je toch dat je partner financieel verzorgd achterblijft als je overlijdt of als de relatie strandt, dan is een huwelijk of geregistreerd partnerschap het overwegen waard.

Je kunt er ook alleen voor kiezen om elkaar als erfgenaam te benoemen in je testament, maar dan maak je geen aanspraak op de verhoogde vrijstelling voor de erfbelasting.

Kort gezegd komt het erop neer dat je met een samenlevingscontract dezelfde zaken kunt regelen als bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap. Maar het is allemaal wel omslachtiger. Kies je voor gemak, dan ligt een huwelijk of geregistreerd partnerschap het meest voor de hand.

Welke variant het wordt, maakt al met al niet veel uit. Woon je in het buitenland, dan is een huwelijk het makkelijkst. Heb je geen kinderwens en wil je geen rompslomp als de relatie eindigt, dan is een geregistreerd partnerschap een verstandige keuze.

Romantiek van het huwelijk, zakelijk partnerschap

Bij de meeste stellen lijkt de beslissing vooral ingegeven door emotionele motieven. Het huwelijk roept romantischer beelden op en daar voelt niet iedereen zich prettig bij.

Opvallend is dat veel meer geregistreerd partnerschappen op maandag worden gesloten dan huwelijken: op die dag zijn de tarieven lager. Dat kan erop duiden dat meer mensen die voor een geregistreerd partnerschap kiezen dat om zakelijke dan om romantische redenen doen.

Overigens kun je een geregistreerd partnerschap later ook laten omzetten in een huwelijk. Heb je nu geen middelen voor een grootse bruiloft, maar wil je veel zaken wel goed regelen, dan kun je ervoor kiezen om eerst een geregistreerd partnerschap aan te gaan en als je wat ruimer bij kas zit alsnog een boterbriefje te halen.


Vond je dit artikel leuk? Like ons dan op Facebook net als duizenden anderen!