• Verhoging van de vermogensbelasting kan leiden tot lagere opbrengsten door gedragseffecten.
  • Er is kritiek op het belasten van papieren winsten zonder inflatiecorrectie.
  • Economen pleiten voor afschaffing van box 3 en stimulering in plaats van bestraffing.

De beoogde hervorming van box 3, het Nederlandse belastingstelsel voor vermogen, lijkt op ramkoers te liggen met de economische realiteit. Volgens critici, waaronder Han Dieperink (Chief Investment Officer bij vermogensbeheerder Auréus), kan het nieuwe systeem leiden tot lagere belastingopbrengsten in plaats van de gehoopte stijging.

Dieperink wijst op een klassieke beleidsfout: de aanname dat hogere tarieven automatisch leiden tot meer inkomsten. Internationale voorbeelden, zoals in het Verenigd Koninkrijk, tonen het tegendeel aan. Daar daalden de inkomsten uit vermogenswinsten met 10% nadat de tarieven omhooggingen, doordat vermogenden hun gedrag aanpasten of hun kapitaal verplaatsten.

Belast op papier, geraakt in de praktijk

Een heikel punt in de Nederlandse hervorming is het belasten van papieren winsten, waardestijgingen die nog niet verzilverd zijn, zonder enige inflatiecorrectie. Dit kan resulteren in een situatie waarin belasting betaald moet worden over theoretische vermogensgroei, terwijl de reële koopkracht juist daalt.

Volgens Dieperink kan dit leiden tot verkoopdruk op beleggingen, verstoring van markten en uiteindelijk een feitelijke afname van het vermogen. Ondertussen kampt de Belastingdienst al met structurele uitvoeringsproblemen, wat de effectiviteit van de hervorming verder ondermijnt.

Stimuleren werkt beter dan straffen

Critici pleiten dan ook niet voor een bijstelling, maar voor de afschaffing van box 3. Zij wijzen op internationale voorbeelden waarin verlaging van kapitaalbelasting juist leidde tot meer economische activiteit.

Zo groeide de economie in Ierland en Oostenrijk aanzienlijk na belastingverlagingen. Ook de bekende hervormingen van Ronald Reagan in de jaren ’80 in de Verenigde Staten worden aangehaald als bewijs dat fiscale stimulering meer oplevert dan bestraffing.

Volgens Dieperink staat het Nederlandse kabinet voor een keuze: vasthouden aan ideologische principes of kiezen voor beleid dat werkt. "Door vast te houden aan een verhoging van vermogensbelasting dreigt men de economische basis te ondermijnen."