• Shell moet de CO2-uitstoot die het veroorzaakt drastisch omlaag brengen, heeft de rechtbank in Den Haag bepaald.
  • Nooit eerder verplichtte een rechtbank een groot energiebedrijf tot meer actie tegen de uitstoot van broeikasgassen.
  • De rechter maakt wel een onderscheid tussen de uitstoot die Shell als bedrijf zelf veroorzaakt en de uitstoot die voortkomt uit het gebruik van de fossiele brandstoffen die het verkoopt.

Shell moet de CO2-uitstoot die het veroorzaakt drastisch omlaag brengen. De rechtbank in Den Haag heeft dat woensdag bepaald. De uitstoot moet uiterlijk in 2030 met 45 procent zijn verminderd ten opzichte van het niveau van 2019.

Het vonnis is een wereldwijd unicum. Nooit eerder verplichtte een rechtbank een groot energiebedrijf tot meer actie tegen de uitstoot van broeikasgassen. Die uitstoot draagt bij aan de opwarming van de aarde en daar moet Shell iets tegen doen, vinden de rechters.

De zaak was aangespannen door Milieudefensie, gesteund door ruim 17.000 burgers. Ook andere organisaties, waaronder Greenpeace, Jongeren Milieu Actief en de Waddenvereniging, sloten zich aan als mede-eiser.

Belangrijk in het vonnis is dat de rechter een onderscheid maakt tussen de uitstoot die Shell als bedrijf zelf veroorzaakt en de uitstoot die voortkomt uit het gebruik van de fossiele brandstoffen die het verkoopt.

Als het gaat om de multinational zelf, is de vermindering van 45 procent in 2030 een resultaatverplichting. Waar het gaat om de uitstoot van leveranciers én eindgebruikers, is het een “zwaarwegende inspanningsverplichting”. Dit wil zeggen dat Shell moet kunnen aantonen dat het zijn best doet om aan de opgelegde doelstelling te voldoen.

Shell draagt bij aan de opwarming van de aarde

Shell moet “het hare doen om bij te dragen aan het tegengaan van gevaarlijke klimaatverandering”, zei de rechter die de uitspraak deed. Voor de rechtbank staat vast dat de multinational bijdraagt aan de opwarming van de aarde “vanwege de enorme omvang van de CO2-uitstoot waar ze verantwoordelijk voor is.”

De rechters verwijzen in het vonnis onder meer naar de inzichten van VN-klimaatpanel IPCC. Dat heeft scenario’s opgesteld waaraan voldaan moet worden om de uitstoot zodanig snel terug te brengen dat de opwarming van de aarde niet boven de 1,5 graad uitkomt.

Lees ook op Business Insider

Een ander cruciaal punt in de uitspraak, is dat de rechter het heeft over de netto uitstoot. Dat betekent dat het Shell is toegestaan om compenserende maatregelen te treffen.

Shell wil dat bijvoorbeeld doen door bomen te planten die CO2 opnemen, en door CO2 af te vangen en ondergronds op te slaan, zodat het niet de lucht in gaat. Op dat punt had Milieudefensie meer geëist: de organisatie vindt de plannen die Shell hiervoor heeft onrealistisch.

Rechter erkent dat uitspraak gevolgen kan hebben voor investeringen in fossiele brandstoffen

De rechter noemt het duidelijk dat de uitspraak “verstrekkende gevolgen kan hebben”, bijvoorbeeld voor de groei van Shell en voor investeringen in fossiele brandstoffen die het nu mogelijk zal moeten nalaten. Het tegengaan van gevaarlijke klimaatverandering rechtvaardigt echter dat soort offers, oordelen de rechters.

De rechtbank behandelde overigens alleen de eisen van de organisaties; de ruim 17.000 burgers werden niet-ontvankelijk verklaard.

In de uitspraak wijst de Haagse rechtbank op de grote risico’s die klimaatverandering met zich meebrengt, zoals gezondheidsschade en overstromingen door een stijgende zeespiegel. Opwarming van de aarde kan zo leiden tot aantasting van mensenrechten, zoals het recht op leven en het recht op een gezinsleven. Bedrijven hebben “een eigen verantwoordelijkheid in het respecteren van de mensenrechten”.

Shell overweegt in beroep te gaan tegen uitspraak

In een reactie meldt Shell miljarden te investeren in duurzame energie. “We zullen ons blijven concentreren op deze inspanningen en verwachten in beroep te gaan tegen de teleurstellende uitspraak van de rechtbank van vandaag.” Waarom Shell teleurgesteld is, liet het concern vooralsnog in het midden.

Shell erkent dat er dringend actie nodig is om klimaatverandering aan te pakken. Over de wijze waarop de wereld dit moet doen, lopen de meningen van Shell en milieuorganisaties als Milieudefensie uiteen. Voor Shell staat bijvoorbeeld niet vast dat zij ook volledig verantwoordelijk is voor de uitstoot van eindgebruikers.

Shell legde al eerder uit dat de uitstoot van de eigen activiteiten minder dan 10 procent van de totale uitstoot van het bedrijf bedraagt. De meeste van onze emissies zijn afkomstig van het gebruik van de energie die het verkoopt, bijvoorbeeld aan de pomp, zo klonk het. Volgens Shell betekent dit dat ze klanten, wanneer ze de energie gebruiken, ook moeten helpen om hun emissies te verminderen.

Shell riep eerder ook al dat klimaatverandering tegengaan een veel te grote opgave voor één land of één continent is, laat staan voor één bedrijf. Als de wereld het doel van het Klimaatakkoord van Parijs wil halen, zijn gezamenlijke actie, technologische ontwikkeling en investeringen nodig. Dit alles gesteund door beleid van regeringen.

“We investeren miljarden dollars in koolstofarme energie, waaronder laadpunten voor het opladen van elektrische voertuigen, waterstof, duurzame energiebronnen en biobrandstoffen. We willen de vraag naar deze producten vergroten en onze nieuwe energiebedrijven nog sneller opschalen.”

LEES OOK: Shell wil rond 2035 de helft van zijn energieproductie CO2-neutraal leveren