Luister hieronder naar de audioversie van dit artikel


0:00
  • De maatschappelijke uitdagingen waar Nederland voor staat zullen zes op de tien Nederlandse gemeenten in 2026 in de rode cijfers duwen, meldt accountantsbureau BDO.
  • De gemeenten verwachten een gezamenlijk begrotingstekort van 600 miljoen euro, voornamelijk door de kosten van het woningtekort en de energietransitie.
  • Tegelijkertijd schroeft het Rijk zijn financiële bijdrage flink terug. Daardoor ontstaat volgens BDO een “complexe situatie”, waarbij het de vooruitzichten “somber” noemt.
  • Lees ook: Gaat het niveau van de voorzieningen in gemeenten achteruit? Minister suggereert van niet, maar heeft geen harde cijfers

De maatschappelijke uitdagingen waar Nederland voor staat zullen zes op de tien Nederlandse gemeenten in 2026 in de rode cijfers duwen. Dat meldt accountantsbureau BDO bij de publicatie van de BDO-benchmark, een onderzoek naar de financiële situatie van alle Nederlandse gemeenten.

De gemeenten hebben in dit onderzoek aangegeven in dat jaar een gezamenlijk begrotingstekort van 600 miljoen euro te verwachten. Dat komt door de opgaven waar zij voor staan, zoals het oplossen van het woningtekort en de financiering van de energietransitie.

Nederlandse gemeenten hadden in 2021 een tekort van zo’n 249 miljoen euro. Toch sloot de overgrote meerderheid het jaar in de plus af, met een gezamenlijk overschot van 1,8 miljard euro.

“Dat lijkt goed nieuws, maar de oorzaken van deze overschotten zijn lang niet altijd positief”, aldus Rob Bouwman, voorzitter van de branchegroep Overheid binnen BDO. De groene cijfers werden volgens het accountantskantoor onder meer veroorzaakt doordat gemeenten meer geld ontvingen vanuit het Rijk.

Maar in 2026 schroeft het Rijk die bijdrage flink terug. Daardoor ontstaat volgens BDO een "complexe situatie", waarbij het het accountantsbureau de vooruitzichten "somber" noemt. Gemeenten geven aan dat zij een langetermijnperspectief vanuit het Rijk missen waardoor er veel onzekerheid heerst binnen de lokale overheden. Niet alleen door het verlagen van de uitkering, maar ook door uitdagingen als de financiering van onder meer migratie, de energietransitie en digitalisering. "Deze onzekerheid en deze dreigende begrotingstekorten maken het erg lastig om structureel beleid te maken en te investeren in de maatschappelijke opgaven die er zijn", aldus Bouman.

Hij vindt daarom dat het Rijk en gemeenten beter moeten samenwerken. "Gemeenten en provincies werken al vaak succesvol samen, omdat zij de problemen van de burger centraal stellen en zo elkaars expertises benutten. Het Rijk daarentegen, werkt nog vooral in silo’s, zoals departementen." Volgens hem kunnen gemeenten niet alles doen, al moeten zij daar wel open over zijn. Het Rijk moet daarentegen ook kritisch naar zichzelf kijken. "Een continue dialoog hierover is daarom essentieel", vindt Bouman.

LEES OOK: Groningse gemeente sluit gemeentehuis hele voorjaar om energie te besparen – andere gemeenten en overheidsdiensten voeren kantoorloze dagen in